Bir zamanlar borsa, ülkenin orta sınıfı için yeni bir umut vadisiydi. Faiz düşük, döviz baskılanmış, emlak artık erişilemez hâle gelmişken, herkes birer küçük yatırımcıya dönüşmüştü.
Sabah açılış gonguyla beraber milyonlarca telefon ekranı aynı anda yeşile, sonra kırmızıya bürünüyor; borsa sanki yeni bir sosyal medya platformuna dönüşüyordu. “Bist100 enflasyondan kaçış kapısıdır” diyenler çoğaldı, “yatırım değil ortaklık bilinci” öğütleri bile verildi bir ara.
Ama gerçek hayat öyle işletme fakültesi ders notlarındaki gibi ilerlemiyor.
Geçtiğimiz hafta iki şirketin – Hat Holding ve Investco Holding – tüm mal varlıkları, mahkeme kararıyla donduruldu. Sebep: piyasa dolandırıcılığı, sahte bilanço, fiyat manipülasyonu ve kara para aklama. Gözaltılar, el koymalar, TMSF kayyumu… Film gibi. Ama bu filmde zararı hep seyirci görüyor.
Sermaye Piyasası mı? Yoksa “Sermayeyi Soyma Mekanizması” mı?
Bu şirketlerin hisseleri bir dönem sosyal medyada “bilançosu süper, patron alım yapıyor, dev projeleri geliyor” gibi cümlelerle pompalanıyordu. Bu sırada fiyatlar %300, %400 oranında artıyor, küçük yatırımcı adeta çılgın bir koşturmaya giriyordu. Gerçek bilanço mu? Hayır. Denetim mi? Sözde. Piyasa gözetimi? Geç kaldı.
Sonra film kopuyor.
Yine aynı senaryo: Hisseler ani düşüşe geçiyor. Platformlarda paylaşımlar siliniyor. İnsanlar, “elimde kaldı” diye ağlıyor. Borsaya yeni giren, tüm birikimini “borsa enflasyonu yener” sloganıyla taşıyan binlerce kişi, şimdi bu sloganı yastığa basıp uykusuz geceler geçiriyor.
Yalnızca Ekim 2025 itibariyle yatırımcı sayısı 8 milyon kişiyi aştı. Bu sayı 2020 başında sadece 1.5 milyondu. Yani dört yıl içinde yaklaşık 6.5 milyon yeni bireysel yatırımcı borsaya girdi. Bu insanların önemli bir kısmı, yatırım okuryazarlığı olmayan, “ne kazandırırsa ona girerim” diyen vatandaşlardan oluşuyor. İşte tam da bu yüzden, bu manipülasyon vakaları sadece bir şirket skandalı değil, bir sisteme dair yapısal güven krizidir.
Kurumlar Ne Dedi? Piyasa Nasıl Tepki Verdi?
Hazine ve Maliye Bakanı, piyasalara “güveni yeniden inşa edeceğiz, cezalar ağırlaştırılacak” dedi. Sermaye Piyasası Kurulu, birkaç açıklamayla süreci izlediğini belirtti. TMSF hemen kayyum atadı. Ne güzel. Ama şu soru hâlâ cevapsız: Bu şirketler yıllarca denetimden nasıl geçti? Bu manipülasyonlar neden önceden fark edilmedi?
2022 yılında SPK, sadece 9 şirkete ceza kesti. 2023’te bu sayı 14’e yükseldi. 2024’te ise 19 şirket hakkında işlem yapıldı. Ama bu cezaların çoğu “cüz’i para cezaları” şeklinde kaldı. Caydırıcılık mı? Pek yok.
Buna karşılık, yatırımcı sayısı 8 milyonu geçerken, piyasada dolaşan şehir efsaneleri, Telegram grupları, “patron tavan yaptırıyor” tweet’leri ise hiç eksilmedi. Yani denetimin gölgesi kısa, manipülasyonun gövdesi uzun.
İşin Psikolojisi: İnsanlar Neden Aynı Hatayı Tekrar Yapar?
Bu soruyu psikoloji değil, ekonomi yanıtlıyor aslında: Çünkü insanlar kısa vadeli kazancı, uzun vadeli güvene tercih eder. Borsa, en kırılgan dönemlerinde bile hep yeni umutlar ürettiği için ayakta kaldı. Ama umut suistimal edilince, bunun adı artık yatırım değil, istismar olur.
Bu noktada tekrar söylemek gerek: Bu yazıda yer alan ifadeler yatırım tavsiyesi değildir. Hangi hisse, hangi sektör, hangi endeks kazandırır, bunun cevabını kimse garanti edemez. Ama şunu söyleyebiliriz: Piyasa güven üzerine kurulur. Güven sarsıldığında, sadece yatırımcı değil, sistem kaybeder.
Finalde Sorulması Gereken Tek Soru:
Yatırımcıyı korumak, sadece afişlere “yatırımcıyı koruyoruz” yazmakla olmaz. Sorulması gereken şey şudur:
“Bu hikâyede kim, ne zaman, nasıl zengin oldu?”
Cevap ne kadar kapalıysa, sistem o kadar arızalıdır.
