ABD yaptırımları başladı

Ankara ABD ile Münbiç hususunda uzlaşmaya yakın olduğu görüşünü yaysa da, gerçek öyle değil. İran’ı durdurmak için Suriye ve Irak’ta […],

Ankara ABD ile Münbiç hususunda uzlaşmaya yakın olduğu görüşünü yaysa da, gerçek öyle değil. İran’ı durdurmak için Suriye ve Irak’ta yeni  hakimiyet alanı kurmakta kararlı olan Washington, askeri olarak destek alamadığı Türkiye yerine PYD-YPG’yi kullanmaya devam edecek. Türkiye’nin Batı blokundan uzaklaşması da ABD için ciddi bir sorun, çünkü Rusya-İran eksenine yakınlaşan Türkiye ABD’nin bölgesel planlarını bozuyor. ABD Türkiye’yi nasıl ikna eder?  Hala havuç yöntemini denemesi ihtimali var ama, bu hafta başlayan yaptırım dalgası sıranın sopaya geldiğini gösteriyor. Türk-ABD ilişkilerinde bozulma  ekonomi ve piyasalara yeni bir güven şoku olarak yansır.

 

Önce Mahan Havayolları sonra da Brunson ve S-400 ambargosu

  Hafta içinde ParaAnaliz’de  yazdık, Türkiye’den yaptırım listesine alınanlar arasında Gülnihal Yegane isimli kişi ile Trigron Lojistik, RA Havacılık, 3G Lojistik ve Otik Aviation şirketleri bulunuyor. ABD Hazine Bakanlığı, Gülnihal Yegane ile Türk şirketlerini Batılı ülkeler tarafından yapılan uçaklar kullanan dört İranlı havayolu şirketine uçak filolarını sürdürebilmeleri için ABD yapımı malzeme ve hizmet sağlamak ile suçluyor. Bakanlık bu nedenle bu kişi ve kurumları yaptırım listesine aldığını duyurdu. Türkiye’den yaptırım listesine alınanlar arasında Gülnihal Yegane isimli kişi ile Trigron Lojistik, RA Havacılık, 3G Lojistik ve Otik Aviation şirketleri bulunuyor. ABD Hazine Bakanlığı, Gülnihal Yegane ile Türk şirketlerini Batılı ülkeler tarafından yapılan uçaklar kullanan dört İranlı havayolu şirketine uçak filolarını sürdürebilmeleri için ABD yapımı malzeme ve hizmet sağlamak ile suçluyor. Bakanlık bu nedenle bu kişi ve kurumları yaptırım listesine aldığını duyurdu.

 

Çok geçmedi, bu kez de Kongre Rahip Brunson’u siyasi rehin ve S-400 alımının da Rusya Yaptırımları Yasası’na aykırı faaliyet olarak tanımlayarak, Türkiye’ye silah ambargosu konulması yolunda seri adımlar attı: (Kaynak: Milliyet)

 

Temsilciler Meclisi, Türkiye’ye F-35 savaş uçaklarının satışının engellenmesini de öngören bir yasa tasarısını kabul etti. Ulusal Savunma Yetkilendirme yasası olarak bilinen ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) bütçesine ilişkin yasa tasarısı Temsilciler Meclisi’nden 66’ya karşı 351 oyla geçti. Tasarı, 2019 mali yılı için Pentagon’a toplam 709.2 milyar dolar harcama yetkisi veriyor. Tasarıda son dönemde Türkiye ile ABD arasında gerginliği neden olan F-35 savaş uçaklarının durumu da bulunuyor. Tasarıda Savunma Bakanı’ndan Türkiye ile ilişkilerin durumu hakkında bir rapor hazırlaması ve bu rapor hazırlanana kadar F-35 savaş uçaklarının Türkiye’ye satışının askıya alınması öngörülüyor. Tasarısın Senato versiyonu da yasalaşma yolunda ilk aşamayı geçti ve bu versiyonda Türkiye’nin F-35 programından çıkarılması talep edildi. Tasarının bu versiyonu Komite’nin ardından Senato’da oylanacak.

Tasarının Senato’da da görüşülüp kabul edilmesinin ardından her iki yasama organından temsilciler bir araya gelerek, iki farklı versiyon üzerinde görüşmeler yürütecek ve tasarıya son halini verecekler. Tasarının ABD Başkanı Donald Trump’ın onayına sunulacak nihai şeklinde, Türkiye’ye F-35 satışı ve Türkiye’nin programdan çıkarılmasıyla ilgili bu maddelerin yer alıp almayacağı henüz belli değil.

 

ABD’li eski diplomatlar:  Türkiye Batı’ya kazandırılmalı

Etkin düşünce kuruluşu Centre for Strategic & International Studies’in (CSIS) yayımladığı 78 sayfalık raporda Suriye ve Türkiye ‘problemin kalbi’ olarak tanımlandı. Eski diplomatların kaleme aldığı tavsiye mahiyetinde raporda “66 yıl önce NATO’ya üye olan Türkiye’nin radikal biçimde değiştiğiyle yüzleşmesi gereken ABD ve müttefikleri bu ülkenin artık daha az güvenilir müttefik olduğu hususunda uzlaşmak zorunda.

ABD ve Türkiye ilişkileri uzlaşmayacak çelişki içinde ve çıkarları birbiriyle yarışıyor. ABD, Türkiye ile istikrarı sağlamak için eskisi gibi ortak çıkarları benimsemediğinin farkında olarak ilişkileri onarmalı. Bağların Soğuk Savaş sırasındaki gibi eski haline dönmesi zor ve Türkiye stratejik partner olarak yeri doldurulamaz değil.

ABD, Türk düşmanlığının ve eylemlerinin geçekleştiği yerlerde kendi çıkarına ve siyasetine zarar vermeyeceği orta yolu bulmak zorunda.”

Peki, ABD ne yapmalı? Raporda bu konuda da öneriler yer alıyor:

Eski diplomatlar, Suriye merkezli kurulacak bu mekanizmanın Astana’yı sabote edeceğini gizlemeyerek “Türkiye’yi Rusya ve İran diyoloğundan kopartarak, ABD ve Avrupa’nın oluşturduğu Suriye Temas Grubu’na çekmek hayati önemdedir” ifadelerini kullandı. Suriye Temas Grubu’nun ilerleyen günlerde PYD temsilcilerini kapsayacağı raporda dikkat çekici ayrıntı olarak yer aldı.

ABD’nin Türkiye’yi hizalamak için kullanacağı unsurlar ise ekonomi ve sivil toplum olarak sıralandı. Türkiye’de devam eden ekonomik krize vurgu yapan uzmanlar “Baş aşağı gidiş iktidarı boyunca büyüyen ekonomi ile ülkeyi idare eden Erdoğan’ın zayıflatabilir” diye yazdı. Diplomatlar Avrupa ile birlikte Türkiye içinde ve dışındaki sivil toplum unsurlarına yardım etmeleri gerektiğini de satırlarına ekledi. 

 

Analiz:  Baskı artacak, piyasalar üzülecek

 

ABD 4 Haziran’da yapılacak Çavuşoğlu-Pompeo zirvesinde Ankara’nın esnekliğini sınayacak. Ankara Batı’ya dönmeyi reddedip Suriye’de PYD-YPG’yi imha hedefinden vazgeçmezse, havuç yerine sopa dönemi başlayabilir.

Öncelikle, Halkbank yönetimi tersini iddia etse de, 24 Haziran seçimleri sonrasında Halkbank’a Ankara’yı çok üzecek bir para cezası gelmesi ihtimalinin yüksek olduğunu düşünüyoruz.

İkincisi Trump yönetimi Kongre’nin ambargo kararını kullanarak yeni silah yanında yedek parça  ve teknoloji transferini yasaklayabilir. En sonunda ise Magnitnsky Yasası kapsamında siyasetçilere ABD’ye giriş yasağı kararı alınabilir.

En önemlisi, Hazine Bakanlığı’nın yapacağı “Türkiye’ye güvenmiyoruz” türünden açıklamalar kreditörler için kırmız alarm görevi yapabilir,  krediler azalabilir.

Piyasalarda şoklar henüz bitmedi. Seçimlerin geçmesi de piyasaları yatıştırmaya yetmez.