Petrol fiyatı neden artıyor?

Petrolün varil fiyatı hafta sonunda 2014’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.  Peki ne oldu da Brent petrolün varil fiyatı bir anda 80 dolara dayandı?

Aslında durum son derece ironik, çünkü fiyat artışı tam da OPEC’in üretimi artıracağını açıkladığı kararından sonra geldi.

Petrol fiyatları, OPEC’in yükselen petrol fiyatlarına tepki olarak üretimi artırma çağrısı sonrasında geçtiğimiz ay zayıflamıştı. Hatta Mayıs ayında varil başına 70 doların üzerine çıktıktan sonra, Batı Texas Intermediate (WTI) fiyatı OPEC’in 22 Haziran’a kadar olan toplantısına kadar varil başına 65 dolar seviyesine geriledi.

Öncesinde İran’la olan tartışmalara rağmen, OPEC toplantısından genel beklenti üretimin artırılması yönündeydi. Toplantıda beklendiği gibi de oldu ve OPEC, Rusya ile anlaşarak, Kasım 2016’da üretim kesintilerinin uygulanmasından bu yana ilk kez üretimin artacağını açıkladı.

Ancak WTI fiyatı OPEC’in açıklamasını takiben yüzde 4’ten fazla bir artış gösterdi. Çünkü piyasa OPEC’in artırma miktarını beğenmedi.

OPEC, bu aydan başlayarak pazara günde bir milyon varil ek üretim süreceğini ilan etmişti 22 Haziran toplantısında.  İran, kısmen Trump Yönetimi’nin yaptırımlarını protesto etmek içinse bu üretim artışına zaten karşı çıkmıştı. Fakat tabi petrol fiyatını OPEC üretim artışı kararından sonra zıplatan İran değil.  İşin gerçek nedeni bazı üyelerin zaten maksimum kapasitede üretim yapmaları nedeniyle çıktı artışının günde 700.000 varili aşması beklenmiyor oluşu.

Bu artış miktarı petrol piyasasını dengelemek için yeterli olmayacak.  Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) en son Petrol Pazarı Raporu (OMR), piyasaları dengelemek için OPEC’in 2019 yılına kadar ihtiyaç duyduğu petrol miktarını tahmin etti.

Bu yılın sonunda, OPEC’e yapılması beklenen üretim çağrısının, OPEC’in üretim tahmininden günde yaklaşık 1,5 milyon varil daha fazla olması bekleniyor. Böylece, OPEC tüm üretim artışını karşılasa bile küresel ham petrol stoklarında daha fazla düşüşü önlemekte yetersiz kalacak. İşte tam da bu nedenle, yani OPEC’in üretim artışının stok seviyelerini dengelemek için yeterli olmayacağı beklentisi geçen hafta petrol fiyatlarındaki artışların ana etkeni.

Ayrıca Suudi Aramco’nun hala halka arz planlarını da unutmamak gerek.  Suudi Arabistan, hem petrol fiyatını yüksek tutmayı hem de ABD Başkanı Trump’ı memnun edebilmeyi istiyor aynı zamanda.  OPEC’in gerçekleşemeyecek olsa da günlük petrol üretimini 1 milyon varil artırması petrol fiyatını yüksek tutarken Trump’ı da memnun edebiliyor.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin bir diğer nedeni de, ABD’nin müttefiklerine İran’dan petrol ithal etmemeleri yönünde baskıyı artırması; yoksa yaptırımlarla tehdit etmesi.   İran Asya ve Avrupa pazarlarına yoğunlaşmış şekilde şu anda günde 2,9 milyon varil ham petrol ihraç ediyor. Trump’ın isteklerine kısmen bile uyulsa ve İran’ın petrol ihracatı azalsa bu sefer de küresel ham petrol stoklarının tükenmesi hızlanabilir. Bu da tabi muhtemelen petrol fiyatlarının daha da yükselmesine neden olacaktır.

Bu da petrol üreticilerini mutlu ederken daha yüksek petrol fiyatları, rafineri marjlarını düşürerek daha düşük kar elde edilmesiyle sonuçlanır. Petrol fiyatlarındaki artışın muhtemelen kısa vadede kazanç üzerinde daha büyük bir olumsuz etkisi olacaktır.