Uluslararası ilişkilerde bazen tek bir cümle, uzun süredir konuşulan onlarca senaryodan daha fazla etki yaratabilir.
Son NATO Zirvesi'nde ABD Başkanı Donald Trump'ın Türkiye ile savunma alanındaki ilişkilerin yeniden değerlendirilmesine yönelik verdiği mesajlar da tam olarak böyle bir etki oluşturdu.
Henüz resmi olarak tüm yaptırımların kaldırıldığı söylenemese de, yıllardır iki ülke arasındaki savunma ticaretini sınırlayan bazı engellerin gevşetilebileceği beklentisi hem diplomasi hem de finans piyasalarında dikkatle takip edilmeye başlandı.
BIST yatırımcısı bu gelişmeyi nasıl yorumlamalı?
Aslında Hangi Kısıtlamalar Konuşuluyor?
Son yıllarda Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından ABD ile ilişkiler önemli ölçüde gerilmişti.
Bu süreçte;
- Türkiye F-35 savaş uçağı programından çıkarıldı.
- CAATSA kapsamında Savunma Sanayii Başkanlığına yönelik yaptırımlar uygulandı.
- Bazı Amerikan savunma teknolojilerinin ihracat izinleri sınırlandırıldı.
- Savunma sanayisinde ortak projeler yavaşladı.
- Bazı kritik parçaların ve teknolojilerin satış süreçleri zorlaştı.
Bugün konuşulan konu ise bu başlıkların tamamının bir gecede ortadan kalkması değil. İlişkilerin yeniden normalleşebileceği yönünde güçlü bir diplomatik iradenin ortaya çıkmış olmasıdır.Piyasaların satın aldığı da tam olarak bu beklentidir.
Savunma Sanayii İçin Yeni Bir Kapı Açılabilir.
Türkiye son yıllarda savunma sanayisinde ciddi bir üretim kapasitesi oluşturdu.İHA ve SİHA sistemleri, zırhlı araçlar, elektronik harp çözümleri, radar teknolojileri, mühimmat üretimi ve deniz platformları artık yalnızca Türkiye'nin değil birçok ülkenin ilgisini çekiyor.
ABD ile ilişkilerde yaşanabilecek bir normalleşme;
- ortak üretim projelerini,
- teknoloji transferlerini,
- ihracat izinlerini,
- uluslararası finansmana erişimi,
- NATO projelerindeki iş birliklerini kolaylaştırabilecek bir gelişme olarak görülüyor.
Bu nedenle savunma sanayi şirketlerinin hisselerinde zaman zaman pozitif fiyatlamalar görülmesi şaşırtıcı olmaz.
Borsa İstanbul İlk Neye Tepki Verir?
Borsa İstanbul ve Finansal piyasalar gerçekleşen olayı değil, çoğu zaman beklentiyi fiyatlar.Bu nedenle böyle dönemlerde ilk hareket genellikle savunma sanayi şirketlerinde görülür.
Savunma Sanayiinde faaliyet gösteren şirketler, elektronik sistem üreticileri, havacılık yan sanayi firmaları ve savunma teknolojilerine hizmet veren birçok şirket yatırımcıların radarına girebilir. Bunun yanında ulaştırma, havacılık, sanayi ve yüksek teknoloji üreticileri de oluşabilecek yeni iş birliklerinden dolaylı olarak faydalanabilecek sektörler arasında sayılıyor. Ancak yatırımcıların unutmaması gereken önemli bir nokta var.
Beklenti ile gerçekleşme aynı şey değildir. Diplomatik açıklamalar çoğu zaman uzun müzakere süreçlerinin başlangıcını oluşturur.
Yabancı Yatırımcı açısından neden önemli?
Yabancı fonlar yalnızca şirketlerin bilançosuna bakmaz. Bir ülkenin;
- jeopolitik riski,
- uluslararası ilişkileri,
- yaptırım durumu,
- hukuk sistemi,
- dış politika görünümümü yatırım kararlarında en az finansal veriler kadar önem taşır.
Türkiye'nin Batı ile ilişkilerinin güçlenmesi yönünde atılan her adım, ülke risk priminin düşmesine katkı sağlayabilir. Risk algısındaki iyileşme ise yabancı sermayenin Türkiye piyasalarına olan ilgisini artırabilecek faktörlerden biridir. Bu etkinin hemen ortaya çıkması beklenmese de orta ve uzun vadede Borsa İstanbul açısından destekleyici bir unsur olabilir.
Konunun etkisi yalnızca savunma sektörüyle sınırlı değil. İlişkilerin normalleşmesi;
- dış ticaret hacmini artırabilir,
- teknoloji yatırımlarını destekleyebilir,
- uluslararası ortaklıkları hızlandırabilir,
- doğrudan yabancı yatırımlar açısından Türkiye'nin cazibesini yükseltebilir.
Bu da sanayi şirketlerinden lojistiğe, bankacılıktan teknoloji firmalarına kadar birçok sektör için olumlu bir yatırım ortamı oluşturabilir.
Küçük Yatırımcı Ne Yapmalı?
Bu tür haberlerde en sık yapılan hata, yalnızca manşetlere bakarak yatırım kararı vermektir.
Oysa yatırımcılar önce şu soruların cevabını aramalıdır.
- Açıklama resmi bir karar mı, yoksa iyi niyet mesajı mı?
- Süreç hangi aşamada?
- Şirketlerin gelirlerine gerçekten nasıl yansıyacak?
- Etkinin ortaya çıkması ne kadar zaman alacak?
Bu sorular cevaplanmadan yalnızca haber akışıyla işlem yapmak çoğu zaman yatırımcıyı gereksiz riskle karşı karşıya bırakabilir.
Bulunduğumuz durumda NATO Zirvesi sonrasında verilen mesajlar, Türkiye ile ABD arasındaki savunma ilişkilerinde yeni bir dönemin başlayabileceğine dair umutları artırdı. Bu gelişme tek başına bütün sorunların çözüldüğü anlamına gelmese de, piyasalar açısından önemli olan geleceğe ilişkin beklentilerin güçlenmesidir.
Borsa İstanbul'un ve tabiki yatırımcıların önümüzdeki dönemde sadece faiz, enflasyon ve bilançoları değil; diplomasi trafiğini, savunma alanındaki olası anlaşmaları ve uluslararası ilişkilerdeki gelişmeleri de yakından izlemesi gerektiği anlaşılıyor.
Çünkü bir ülkenin ekonomik hikâyesini değiştiren en önemli gelişmelerden biri de diplomasi trafiğinde başlıyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: