Pazartesi sabahı Mart ayı ile ilgili verilerin kısa bir analizini yaptık—linki burada. Gün içinde BloombergHT tüketici güveni yanında ISO-Markit […]Gün içinde BloombergHT tüketici güveni yanında ISO-Markit PMI ve MUSIAD SAMEKS bileşik PMI endeksini de inceleme fırsatı bulduk. Her 3 anket ve kredi hacmindeki seyir Mart ayında ekonominin önemli ölçüde irtifa kaybettiğini gösteriyor.Yanlış anlaşılmak istemiyoruz. Kullandığımız veriler ekonominin daraldığı, ya da milli gelirin düştüğünü gösterme niteliğine sahip değil. Sadece bir ay, ya da çeyrek öncesine göre faaliyetin daha yavaş seyrettiğini, güvenin de gerilediğini söyleyebiliriz. Sanayi ve hizmetlerde yavaşlama çok belirgin ISO ve Markit tarafından derlenen Mart imalat sanayi PMI A/A 54.4 puandan 52.2 puana geriledi. 50’nin üzerinde veriler imalat sanayinde genişlemenin sürdüğü, fakat hız kaybettiğini anlatıyor.Aşağıda izah edeceğiz, TİM kayıtlarına göre ihracatın Mart’ta %15 yükselmesi dış pazara çalışan işkollarında aktivitenin canlılığını koruduğunu, ama iç talepte gevşemenin kayda değer boyutta olduğunu anımsatıyor.Anketi düzenleyenlerin resmi yorumunu da verelim:“Şubat ayına göre hız kesmiş olmasına rağmen İstanbul imalat sektöründeki güçlü iyileşme Mart ayında da devam etti. Yükselen hammadde fiyatlarının ortalama satış fiyatlarına yansıması sonucu güçlü enflasyonist baskı ilk çeyreğin sonunda da devam etti.” Biz MUSIAD tarafından derlenen ve hem hizmet, hem de sanayi sektörlerini kapsayan SAMEKS PMI anketini ISO-Markit PMI’dan daha değerli buluyoruz, çünkü katma değerin nerdeyse %5’ni hizmetler oluşturuyor. Bakalım SAMEKS Endeksi Mart’ta ne yapmış: “2018 yılı Mart ayında mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış SAMEKS Bileşik Endeksi, bir önceki aya göre 1,4 puan azalarak 52,8 değerine geriledi.Bu gelişmede, “hizmet sektörünün” önceki aya göre 2,9 puan gerilemesi etkili olurken, “sanayi sektöründeki” artışlar da önceki aya göre 2,8 puan hız kaybetti.Böylece SAMEKS Bileşik Endeksi, 50 referans değerinin üzerindeki seyrini mart ayında da sürdürdü ve bu dönemde Türkiye ekonomisindeki canlılığa işaret etti”. SAMEKS sanayi bağlamında PMI’ın bulgularını teyit ediyor. Sanayi büyüyor, ama hızı yavaşlıyor. Hizmetlerde gerileme ise TUIK’in Mart sektörel endeks raporu ile tutarlı. Bunların üçü de A/A gerileme kaydetmişti. İç talebin gücünü ölçen bu barometreler tüketimin tüm teşviklere rağmen toparlanamadığını anımsatıyor. Özel tüketim çok zayıfTUIK’in Mart tüketici güveni endeksi A/A %1.3 geriledi ve yılbaşından bu yana da geriliyor. Fakat düzey olarak 4Ç2017’nin üstünde. Pazartesi açıklanan BloombergHT güven anketinde ise daha belirgin bir yavaşlama var. Manşet endeks nerdeyse %5 düşmüş. Daha da önemlisi bizce fiili harcamalarla en yakın bağlantısı olan Tüketim Eğilimi Endeksi ise yüzde 18,37 gerilemeyle 64,19 değerini alıyor, yani harcama iştahı zayıflıyor. Anketi düzenleyenlerin resmi yorumu şöyle:“Önümüzdeki dönemde de ağırlıklı olarak siyasi ve jeopolitik gelişmeler Tüketici Güveninin yönünü belirlemede etkili olmaya devam edecek gibi görünüyor”.Hakan Atilla davasının ardından bankalarımıza ceza kesilmesi olasılığı, erken seçim kuşkusu, ABD-AB ile düzelmeyen ilişkiler ve bir türlü istikrara kavuşmayan kur-faiz ikilisinin harcama eğilimini uzun süre baskılayacağını öngörüyorz.Zaten, ekonomik faaliyetin en iyi öncü göstergesi olan kredi hacminde çok belirgin bir durgunluk var. Sadece kamu bankaları kredi verirken, özel bankaların 13 haftalık kredi artış hızı %10’ın altına geriledi. Toplam kredi hacmi 13 haftalık hareketli ortalamada %13’de sabitlenirken, tüketici kredilerinde bu hız sadece %9.6, yani krediler reel olarak daralıyor.
Dünyada faizler yükselirken bizde faiz indirimi tasarlamak akılcı değil. Bu nedenlerden dolayı ekonomide %60 ağırlığı olan özel tüketimin önümüzdeki aylarda da zayıf seyretmesini bekleriz. Ekonomide ivme kaybı 2Ç’de hızlanarak sürebilir.
Dünyada faizler yükselirken bizde faiz indirimi tasarlamak akılcı değil. Bu nedenlerden dolayı ekonomide %60 ağırlığı olan özel tüketimin önümüzdeki aylarda da zayıf seyretmesini bekleriz. Ekonomide ivme kaybı 2Ç’de hızlanarak sürebilir. 
