Enerji ve Maden hammadde üretimi, baraj, otoyol, tünel-metro, petrol ve su iletim hatları, liman inşaatı, bina temelleri, kanal açma, sığınak ve otopark imalatı gibi pek çok alanda kaya kazı faaliyetleri ve yapı yıkımında patlayıcı kullanımı vazgeçilmez bir gerekliliktir.

Bu çalışmaların çevre dostu bir yaklaşımla ve "Patlayıcı Mühendisliği" ilkeleri çerçevesinde yürütülmesi, ulusal kaynakların etkin kullanılmasını ve gereksiz makine yığınlarıyla donatılmanın önlenmesini sağlayacaktır.

Özellikle son yıllarda yaşanan büyük depremler sonrasında, kentsel dönüşüm kapsamında kent içi inşaat temel kazılarının kontrollü patlatma yöntemleriyle gerçekleştirilmesi gerekliliği defalarca vurgulanmış ve sektör tarafından kabul görmüştür.

Nitekim, alanındaki uzmanlar ve sektör uygulamacıları tarafından başarıyla gerçekleştirilen projeler sayesinde bu yeni ve gelecek vadeden alan, sektörün önemli bir parçası haline gelmiştir. Bu bağlamda, dikkat çekici örneklerden biri, Adıyaman Kalıcı Deprem Konutları Projesi kapsamında, imalat-yapılaşma ile eş zamanlı gerçekleştirilen patlatmalı inşaat blok temel, yol ve kanal kazılarıdır. Makine-ekipman ve patlayıcı portföyündeki gelişmeler ile uygulama alanlarındaki uzmanlaşma, patlatmalı kazıların güvenlik, çevresel etkiler, teknik uygunluk ve ekonomik verimlilik açısından önemli avantajlar sunmasına imkân tanımaktadır.

Deprem riski yüksek bölgelerde güvenli ve hızlı yapılaşmanın sağlanması kritik önem arz etmektedir. Bu kapsamda, ömrünü tamamlamış binaların kontrollü patlatma ile güvenli bir şekilde yıkılması, yeni yapı temellerinin sağlam kayalarda patlatmalı kazılarla oluşturulması ve altyapı yatırımlarında patlatma teknolojilerinin kullanılması, patlayıcı mühendisliğinin hayati rolünü ortaya koymaktadır.

6 Şubat 2023 tarihinde yaşanan ve 'asrın felaketi' olarak nitelendirilen büyük deprem sonrasında, depremzede yurttaşlarımızın normal yaşamlarına hızla kavuşmasını sağlamak amacıyla Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya ve Antep gibi bölgelerde patlayıcı mühendisliği uygulamaları on binlerce konutun hızlı bir şekilde inşa edilmesine katkı sağlamış, güvenli ve yaşanabilir alanların oluşturulmasına olanak tanımıştır.

Önümüzdeki süreçte ise olası bir Marmara Depremi ve özellikle İstanbul’un etkileneceği senaryolar, kentsel dönüşüm projelerinin aciliyetini daha da artırmaktadır. Uzmanlar, İstanbul’da gerçekleşebilecek büyük ölçekli bir depremin, milyonlarca insanın hayatını doğrudan etkileyeceğini, mevcut yapı stokunun büyük bir kısmının risk taşıdığını ve hızlı dönüşümün kaçınılmaz olduğunu ifade etmektedir.

Bu noktada, patlayıcı mühendisliği uygulamaları, İstanbul’un yoğun yapılaşmış bölgelerinde hızlı, güvenli ve ekonomik bir dönüşüm süreci için kritik bir çözüm sunmaktadır. Özellikle eski ve çürük yapıların güvenli bir şekilde yıkılması, yerlerine depreme dayanıklı yeni binaların yapılması sürecinde, kontrollü patlatma yöntemlerinin sağladığı hız ve maliyet avantajı büyük bir fark yaratacaktır.

İstanbul’da gerek metro-tünel ve inşaat temel kazıları için geçmişte gerçekleştirilen patlatmalı kazı ve bina yıkım projeleri, bu teknolojinin başarısını kanıtlamıştır. Mega projelerdeki temel kazılarında, tünel açma çalışmalarında ve bina yıkımlarında uygulanan patlayıcı mühendisliği teknikleri hem zaman tasarrufu sağlamakta hem de iş gücü ve ekipman kullanımında önemli avantajlar sunmaktadır. Olası Marmara Depremi öncesinde, yerel yönetimler ve merkezi idare tarafından bu yöntemin daha yaygın kullanımı teşvik edilmeli, mevzuat ve uygulamalar bu doğrultuda güncellenmelidir.

Öte yandan yerleşim birimlerimizin büyük bir bölümü deprem riski altında olduğundan, ülke genelinde de deprem dirençli kentleşme hayati bir zorunluluktur. Bu doğrultuda, kentsel dönüşüm projeleri aciliyet arz etmektedir. Bu çerçevede, Sistemi yönetme yetki ve sorumluluğu bulunan; Büyükşehir Belediyeleri öncülüğünde yerel yönetimlerin, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı başta olmak üzere ilgili bakanlıkların, TOKİ, Emlak Konut, Kiptaş gibi uygulayıcı kurumların, mevzuat ve uygulama prosedürlerinde patlayıcı mühendisliği ilkelerine yer vermesi büyük önem taşımaktadır.

İlgili kurumlarımızın daha fazla gecikmeden iş birliği ile bu alanda gerekli düzenlemeleri yapacağını umarım.