Şu Yeni Ekonomiye Biri Bizi Gözetliyor Ekonomisi Demek de Mümkün...
Dr. İnci TARI

Dr. İnci TARI

Ekonomi ve Medya Notları

Şu Yeni Ekonomiye Biri Bizi Gözetliyor Ekonomisi Demek de Mümkün mü?

08 Ocak 2019 - 21:37

Şu Yeni Ekonomiye Biri Bizi Gözetliyor Ekonomisi Demek de Mümkün mü?

Bu hafta yazıma başlamadan önce bir replik aklımda dönüp duruyordu.
Ama bunu nasıl bir yazıya dökeceğim konusunda bir türlü karar veremedim. Neymiş o kadar zor olan diyebilirsiniz. Aslında çok da zor değil, hepimizin yakından şahit olduğu bir konu, hatta belki benim aklımdan geçen cümle sizlerin de aklından geçiyordur zaman zaman: “Biri bizi gözetliyor”. Eee, tabi ki gözetliyor, bunu söylemek için müneccim olmaya gerek yok. Şimdi sizlere 20 senelik geçmişi olan Biri Bizi Gözetliyor yarışma formatından bahsetmeyeceğim.
CIA, KGB, MİT’den de söz edecek değilim açıkçası muhtemelen onlar da gözetliyor olsa da.
Geçen yazımda ele aldığım yeni ekonomiden söz edeceğim. Web 2.0 ile tüm hayatımıza nüfus eden, Web 3.0 ile daha da derinleşen akıllı ekonomiden.
Bir anlamda dijital ekonomi olarak da adlandırabileceğimiz bu yeni ekonominin 4 katmanı var. Bu yeni ekonominin ilk katmanında internet alt yapısını sağlayan şirketler var. Yani kullanıcıları ağa bağlayan alt ve üst yapıyı sunan, donanımı üreten telekomünikasyon şirketlerini ve internet servis sağlayıcılarını bu grupta görmek mümkün.
Bunlar aynı zamanda telefon hizmetleri de sunan şirketler olabiliyor çoğu zaman. İşte size Biri Bizi Gözetliyor ekonomisi dememin birinci sebebi.
Telefon hizmetleri sunan şirketler konuşmalarımıza kulak, mesajlarımıza göz misafiri olma potansiyeline sahip mi değil mi? Devam edelim, yeni ekonominin ikinci katmanında internet alt yapı uygulamalarını üreten yani yazılım ürünleri ve web işlemleri için hizmet üreten, web siteleri tasarlayan, kuran, yöneten şirketler bulunuyor.

Örnek vermek gerekirse IBM, HP, Microsoft gibi şirketler bu katmanın bir parçası. Bugün birçok web sitesinde en çok hangi bölümde kaldığınızı, en hızlı nereyi geçtiğinizi kaydedecek teknoloji mutlaka var, takip yazılımları da cabası. 

Ama Biri Bizi Gözetliyor Ekonomisinin esas en eğlenceli kısım ise üçüncü katmanda gizli. Yeni ekonominin üçüncü katmanında doğrudan ticaret üzerinden değil, web’de sundukları bedava hizmetlere karşılık reklam, üyelik bedeli, komisyon alan şirketler.
Dünyanın en çok ziyaret edilen web siteleri listesine baktığımızda bu tip şirketlerle dolu. Bu da benim yeni ekonomiye biri bizi gözetliyor ekonomisi dememin asıl sebebi. Hadi Alexa’ya göre şu en çok ziyaret edilen sitelere sırasıyla bir bakalım:

Google: Küresel olarak en çok ziyaret edilen sitelerin birinci sırasında yer almakla kalmıyor, bazı daha kapalı sistemlere sahip ülkeler hariç hemen hemen her ülkenin ülke sıralamasında da bir numarada yer alıyor. Hepimizin ne aradığını, neyle ilgilendiğini, hatta belki en yakınlarımızla paylaşmadığımız ilgilerimizi bile biliyor. Bilmekle kalmıyor, kaydediyor, saklıyor. Buna karşılık internet reklamlarında en büyük payı elinde bulunduruyor. En yakın rakibinin üç katı reklam gelirine sahip ve bakın şu tesadüfe ki en yakın rakibi de Facebook. Bu ikili internet reklamcılığında adeta bir duopol oluşturuyorlar ve kimseye ekmek bırakmayacaklar neredeyse.

Youtube: Biri Bizi Gözetliyor değil de Allah rızası için ne olur biri bizi gözetlesin ekonomisinin baş aktörlerinden sayabiliriz kendisini. İnsanlar videoları izlensin diye ne yapacaklarını şaşırıyorlar. Tabi ucunda reklam geliri elde etmek olunca normal karşılanmalı.

Facebook: Kurucusunun hayata atılışını ve kuruluş hikayesini “Social Network” adlı filmden izleyebileceğiniz üzere bu web sitesi de insanların ne yaptığını ne ettiğini izleme merakı üzerine kurulu. Her ne kadar gençler bunu orta yaş sitesi olarak görse ve burun kıvırmaya başlamış olsa da dünyanın en çok ziyaret edilen üçüncü sitesi ve Youtube gibi herkes beni izlesin bak ne kadar güzel yaşıyorum mantığında işliyor. Böylece Facebook da internet reklam gelirlerinin önemli bir kısmını kapıyor.
Listenin dördüncü sırasındaki Baidu, Çin’in Google’ı ve kendimizi tekrar etmek istemiyorum ama BBG ekonomisindeki konumu Google ile aynı. İlk on sırada yer alan şirketlerden bir tek beşinci sırada yer alan Wikipedia bir nebze diğerlerinden farklı ama aslına bakarsanız onun da Google ve Baidu ile benzer yönleri yok değil. Sonuçta ne aradığımızı ve ne sorduğumuzu bilme yetisine sahip. Başka hangi siteler en çok ziyaret ediliyor dersek eğer yine bir arama motoru olan Yahoo var; onun dışında ise 3 tane alışveriş sitesi bulunuyor: Taobao, Amazon ve Tmall. Aslında alışveriş siteleri yeni ekonominin dördüncü katmanını da oluşturuyor. Sadece internette ne aradığımızı bilmekle kalmayıp, ne satın aldığımız konusuna da hakimler.

Şimdi gelin de yeni ekonomiye Biri Bizi Gözetliyor Ekonomisi demeyin…

Sevgiyle kalın.

YORUMLAR

  • 0 Yorum