Uzaktan Çalışma Yönetmeliği Yayımlandı!
Reklam
Reklam
Av.Ece Sarıca

Av.Ece Sarıca

İyi Niyetli Üçüncü Kişi

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği Yayımlandı!

29 Mart 2021 - 18:56

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği Yayımlandı!
 
4857 sayılı İş Kanunu’nun 14. Maddesi’nde kanuni dayanağı yer alan Uzaktan Çalışma Yönetmeliği (“Yönetmelik”), 10 Mart 2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
 

Yönetmelik’in amacı, uzaktan çalışmanın yapılamayacağı işleri, verilerin korunması ve paylaşılmasına ilişkin işletme kurallarının uygulanmasını ve uzaktan çalışmanın usul ve esaslarını belirlemektir.
Pandemi ile birlikte uzaktan çalışma uygulamasına kısmen veya tamamen geçen işyerlerini ve bu şekilde çalışan işçileri yakından ilgilendiren bu konuyu bu köşe yazımda ele alacağım.
 
Uzaktan Çalışma İlişkisiNasıl Kurulur?
 
Uzaktan çalışmalı iş sözleşmesiiki şekilde kurulabilir: işe yeni giren çalışanlarla yapılacak olan
iş sözleşmesi ile kurulabilir ve yahut da işyerinde klasik anlamlı iş sözleşmesi ile çalışanlarla iş sözleşmesinin türü değiştirilerek kurulabilir. İkinci tür uzaktan çalışmalı iş sözleşmesi işçinin veya
işverenden birinin talebi üzerine diğer tarafın kabulü ile bu sözleşme kurulur.
Talep işçiden gidecekse, yazılı olarak yapılması ve işverenin 30 gün içerisinde bu talebe olumlu veya olumsuz yanıt vermesi gerekmektedir. Olumlu yanıt olması durumunda Yönetmelik’te belirtilen şartları taşıyan iş sözleşmesinin, halihazırda yürürlükteki iş sözleşmesinin devamı olarak tanzim ve imza edilmesi gereklidir. Uzaktan çalışmaya geçen işçi tekrar eski çalışma modeline dönmek isterse bu talebini yazılı olarak işverene bildirir. İşveren bu talebi öncelikli olarak değerlendirmelidir.
 
Uzaktan çalışmanın mevzuattaki ilgilizorlayıcı nedenlerle işyerinin tamamında veya bir bölümünde uygulanacak olması halinde uzaktan çalışmaya geçiş için işçinin talebi veya onayı aranmayacaktır.
İlgili zorlayıcı nedenlere işçi güvenliği ile ilgili uygulamalar veya pandemi sebebiyle uzaktan çalışma uygulamasına geçmek örnek gösterilebilir. Bu durumda Yönetmelik, işverence kendiliğinden uzaktan
çalışma modeline geçilebileceğini belirtmekle yetinmekte ve tarafların uzaktan çalışmalı iş sözleşmesi tanzim edip etmeyecekleri konusunda bir düzenleme getirmemektedir. Kanımızca bu durumda çalışma şartlarının yazılı olarak işçiye bildirilmesi yeterli olacaktır.
 
 
Uzaktan Çalışmalı İş Sözleşmesinde Yer Alması Gereken Hususlar
 
Uzaktan çalışmalı iş sözleşmesinde hem Yönetmelik kapsamında belirtilen hususların, hem klasik
anlamdaki iş akitlerinde yer alan birtakım hususların yer alması gerektiğini değerlendirmekte; hem de uygulamadan kaynaklı bazı hususların eklenmesinde fayda olacağı düşüncesindeyiz.
 
Usul açısından belirtelim ki uzaktan çalışan işçi ile işveren arasında Belirli- Belirsiz, Tam Zamanlı- Kısmi Süreli, Asgari-Azami çalışma süreli akit yapılabilir. Uzaktan çalışan işçi ile işveren arasındaki iş sözleşmelerinin tıpkı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 8. Maddesinde olduğu gibi yazılı yapılması gerekmektedir. Ancak sözleşmenin yazılı yapılması akdin geçerlilik şartı değildir ve kanunsuz istihdam sonucunu
doğurmaz; yalnızca ileride doğabilecek ihtilaflar için bir ispat vasıtasıdır.
 
Yazılı olarak yapılacak uzaktan çalışmalı iş akdinde yer alması gereken başlıca hususlar şu şekildedir: işçinin çalışacağı işin tanımı, işin yapılış şekli, süresi, uzaktan çalışmanın yapılacağı yerin adresi, ödenecek ücret ve ödeme zamanı, kısmi süreli ise günlük veya haftalık çalışma süresi işveren tarafından verilen iş araçlarının listesi ve bunların korunmasına ilişkin yükümlülükler, işçi-işveren iletişim araçlarının ve kanallarının ne olduğu hususları ile tarafların gerekli gördükleri genel ve özel çalışma şartlarına ilişkin sair hususlar.
 
Yönetmelik ile düzenlenen temel kurallara bakacak olursak:
 
  • Yönetmelik’e göre uzaktan çalışan (“home office” vs.) işçi ve yaptığı iş 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. Maddesinde tanımı yapılan işyeri kapsamı içinde iş organizasyonunun bir parçası sayılmıştır. Bu nedenle işverenin genel özen ve itina ile işverenin koruma ve kollama mükellefiyeti bağlamında bir fark bulunmamaktadır. İş Hukuku bağlamında genel değerlendirme yapıldığında, işverenin uzaktan çalışana da yaptığı işin niteliği göz önüne alınarak iş sağlığı ve güvenliği için gerekli eğitimi verme ve onun sağlığını koruyup kollamak için gerekli önlemleri almak, gerekli iş güvenliği malzemelerini verme mükellefiyeti ve gereği halinde denetleme yetkisi vardır denilebilir.
 
  • Uzaktan çalışacak işçiye işini yapabilmesi için gerekli olan iş ve iletişim araçları kural olarak işverence temin edilir. Bunların monte edilme ve kurulum masrafları da işverence karşılanmalıdır. Yönetmelik gereği iş araçları yeni satın alınmış ise satın alma değeri, kullanılmış ise itibari (yani mali defterdeki değeri) veya reel değerleri ile bunların kullanım ve de bakım onarımlarına ait talimatların iş sözleşmesinde veya ekindeki protokolde yer alması gerekmektedir. Bu belgelerin işçinin özlük dosyasında saklanması gerekmektedir.
 
  • Tarafların anlaşmasına bağlı olarak iş ve iletişim araçlarının bir kısmı veya tamamı işçi tarafından da temin edilebilir. Bu model tercih edilmiş ise işçiye temin ettiği iş ve iletişim araçları için bir kira veya kullanım bedeli ödenip ödenmeyeceği hususu ile bedel ödenecek ise TL olarak hangi süre için ne miktarda işverence ödeme yapılacağının da, gelecekteki olası ihtilafları önlemek açısından sözleşmede belirtilmesinde yarar vardır.
 
  • Uzaktan çalışmalı iş sözleşmesinde işçinin iş günlerindeki işbaşı ve paydos saatleri ile ara dinlenmelerinin başlangıç ve bitiş saatleri ile süresinin, bir iş haftasındaki çalışılan gün sayısı belirtilmelidir. Bunların genel mevzuata uygun olması gerekmektedir, örneğin haftalık azami çalışma saati aşılmamalıdır. Bu kısıtlamalara bağlı kalmak koşuluyla taraflarca çalışma saatleri serbestçe belirlenebilir.
 
  • Fazla mesai yapılması da genel mevzuat kuralları çerçevesinde yapılabilir. Kural olarak uzaktan çalışmalı iş sözleşmesinin tarafının da işçi ancak işverenin yazılı talebi halinde hukuken geçerli fazla çalışma yapabileceği değerlendirilmektedir. Ancak uygulamada işverenin yazılı talebi olmaksızın günlük veya haftalık çalışma sürelerinin üstünde çalışma yapılması halinde yargı kararınca bu çalışmaları işverenin zımni onayı dahilinde yapıldığına dair karar verilmesi söz konusu olabilir. Dolayısıyla bu tarz çalışmaları engellemek içinen sağlam yöntem, işverenlerce belli saatler dışında ana bilgisayara giriş engellenmeyi yani sistemlerin uzaktan erişime kapatılması olacaktır.
 
  • Uzaktan çalışmalı iş sözleşmelerinde işçi ile işveren veya vekiller arasındaki iletişimin yöntemi yani iletişimin nasıl ve hangi zaman aralığıyla yapılacağı belirtilmelidir. Burada taraflar sesli ve görüntülü görüşmeleri düzenleyebilir. Ayrıca, işverenin işçiye vereceği genel emir ve talimatlardan mahrem olmayanların elektronik posta yoluyla yapılmasının ispat hukuku açısından faydalı olacağını değerlendiriyoruz. 
 
  • Oldukça önemli olan bir konu; uzaktan çalışmalı iş sözleşmesinde korunması gereken verinin tanım ve kapsamının yer almasıdır. Üçüncü kişilerce bilinmesi istenilmeyen ticari, mali, üretim, pazarlama, teknolojik gibi konulara ilişkin mahrem bilgilerin sır niteliği taşıması nedeniyle işçinin sır saklama mükellefiyeti kapsamında olduğu,iş sözleşmesinin sona ermesinden sonra da devam edeceğinin belirtilmesi ve de aksine davrananlar hakkında uygulanacak müeyyideninyazılmasının önem arz ettiği kanaatindeyiz. Keza uzaktan çalışanın işçinin işi gereği öğrendiği üçüncü kişilere ait her türlü kişisel verileri koruma ve saklama mükellefiyeti de iş sözleşmesinde düzenlenmelidir. Ayrıca, işverence bu verilerin korunması ve paylaşımına ilişkin işletme kuralları ile ilgili mevzuat tahtında işçilerin bilgilendirilmesi ve verilerin korunmasına yönelik tedbirlerin alınması gerekmektedir.
 
  • Uzaktan çalışmanın yapılamayacağı işler tehlikeli kimyasal madde ve radyoaktif maddelerle veya söz konusu maddelerin atıkları ile çalışma, biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan çalışma işlemlerini içeren işlerdir. Ayrıca, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilgili mevzuatına göre hizmet alımı suretiyle gördürülen işler ile millî güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis veya hizmetlerden hangilerinde uzaktan çalışma yapılamayacağı birim, proje, tesis veya hizmetten sorumlu olan veya hizmeti alan kamu kurum ve kuruluşunca belirlenir.
  • Ayrı düzenlemelere tabi kuruluşlara örnek olarak; Ar-Ge, Tasarım Merkezleri ve Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde faaliyet gösteren işletmelerde istihdam edilen personelin uzaktan çalışma sürelerinin ilgili destek ve teşviklere konu edilebilmesi için sağlaması gereken şartlar ayrıca düzenlenmektedir.

 
Uzaktan çalışmalı iş sözleşmelerinde Yönetmelik kapsamında belirtilen hususların yer alması ve de genel Türk İş Hukuku prensiplerinin göz ardı edilmeyerek uygun kurallar getirilmesi önemlidir. Basit örnek vermek gerekirse, bu sözleşmede de işçiye ödenecek ücret ve sosyal yardımların açık, anlaşılabilir tarzda yazılması gerekir ve genel ilkelerden nispi eşitlik ilkesine uygun olması unutulmamalıdır.

Dolayısıyla uzaktan çalışma yapılsa da, eşit işe, eşit performansa, eşit vasıflara haiz olanlara, eşit işlem borcuna uyulması prensibi atlanmamalıdır.
 

YORUMLAR

  • 0 Yorum