http://www.google.com/analytics/
Bugun...
Reklam
TERÖR, SİYASAL ŞİDDET VE SİYASAL RİSKLER


CEM ZEREN Risk ve Sigorta
cemzer@yahoo.com
 
 

TERÖR, SİYASAL ŞİDDET VE SİYASAL RİSKLER

Ülkemizdeki önemli risklerden biri terör riskidir. Bu risk yangın poliçelerinde geçen GLKHHKNHT harfleri arasında poliçeye eklenmekte.

Mühendislik ve nakliyat poliçelerinde de poliçeye ayrıca eklenebilmektedir.

Yangın poliçelerinde bulunan o bir sürü harften; G grev, L lokavt, K kargaşa, HH halk hareketleri, KNH kötü niyeti hareketler ve T de terörü anlatmaktadır.  

Grev ve lokavt teminatlarında teminat altına alınan “bu süreçlerde oluşan kar kaybı” elbette değildir. Sigorta poliçesinin grev kırıcı bir işlevi olamaz.

Grev ve lokavt esnasında olası karışıklar sonrası mal varlığına verilen maddi zararlar, poliçede teminat altına alınmaktadır. 

Poliçenizde kar kaybı teminatınız olsa bile, grev ve lokavt esnasında mal varlığınızın zarar görmesi nedeniyle “grev süresi boyunca” bu mal varlığının zarar görmesi sonrası uğranan kar kaybı ve iş durması zararı sigortanın konusu olamaz. 

Çünkü makineleriniz zarar görmese bile grev süresince o makineleri kullanamayacaktınız.

Sigortalıdan beklenen zaten teminat altında olan zarar gören makinelerin hemen tamir ya da değiştirme çalışmalarına başlamasıdır.

Grev bittikten sonra bu sürece başlayıp kar kaybına dahil tazminat süresini uzatmanın iyi niyet prensipleri içinde değerlendirilmemesi gerekir.

Terör teminatı sigortalının sigorta programına reasürans piyasasından “stand alone” (tek başına) da eklenebilir. Elbette, sigortacılık kanunun 15. maddesine uyumlu şekilde Türkiye’de faaliyet gösteren bir şirketin poliçesi üzerinden bu teminat eklenebilir.

 Ancak, Türk Genel Şartlarında “terör sigortası” tek başına tanımlanmadığı ve sadece “kloz” olarak tanımlandığı için; terörü yangın ya da mühendislik poliçenizi tanzim eden şirketin poliçesi aracılığıyla sigorta programına ekleyebilirsiniz.

Böylece, reasürans piyasalarından bulunan terör teminatı mal varlığı risklerinizi transfer eden sigorta şirketi tarafından “front” edilmiş olur.

15 Temmuz Darbe Girişimi sonrası yaşanan malvarlıkları hasarlarının piyasalarda genelde satılan poliçelerin teminat kapsamında değerlendirilip değerlendirilmemesi tartışma konusu olmuştu.

Sigortacılık uygulamalarında herhangi bir ordunun silahlarının malvarlıklarına verdikleri zararlar terör kapsamında kabul edilmez. Bu size saldıranın terörist olmadığı anlamına gelmemelidir.

Dünya görüşüm gereği, en büyük teröristler kuruluşundan beri milyonlarca sivili öldüren emperyalist devlet ordularıdır. Kendi terörist ordularıyla giremedikleri yerlere de teröristl piyonları ile girerler.

15 Temmuz çok açık bir terörist saldırıdır. Ancak, bu saldırda uğranan zarar terör teminatı kapsamında değildir. Yine de,  sigorta şirketleri bu saldırılar sonrası uğranan zararları terör teminatı kapsamında ödediler. 

Bu tarz saldırıların teminat altına alındığı siyasal şiddet (political violence) teminatının ülkemizde yaygın olmaması, belki de hiç alınmamış olması nedeniyle bu ödemeler bence de yerinde idi.

Aracını ya da ofisini sigorta şirketine teslim etmiş bir kişi pert olan malvarlığı sonrası nasıl yalnız bırakılır? Peki, ya bu kayıplar çok daha fazla olsaydı? Sigorta şirketleri reasürans şirketleri ile yaptığı anlaşmalarda transfer etmedikleri riskleri nasıl ödeyebilir? Sigorta şirketleri yardım kuruluşu değildir.

Amacı kar olan ticari şirketlerdir. Devletin ya da sigortacıların sigorta şirketlerinin her şeyi ödeyeceği ön yargısı hem kendilerine zarar verir, hem sigorta sektörüne.

Sigorta şirketleri sigorta poliçenizde neyi ödeyeceğini vaat etmişse onu öder. Poliçede ne yazdığını okumadan hasarlarında sigorta şirketlerini suçlamak cehalettir.

Muhasebesini mali müşavirine davasını avukatına baktıran büyük şirket sahipleri sigorta poliçesini okumadığı gibi bu risklerinin sorumluluğunu bu konunun uzmanlarına da devretmemektedirler.

Sigorta poliçenizin olmasından çok sorumlulukları devrettiğiniz poliçenizin nasıl yapılacağını bilen danışmanınızın olması önemlidir. Bu kişide avukatınız olamaz.

Neyse ki, darbecinin verdiği hasar lütuf kapsamında ödenecek boyutta idi ve bu hasarlardan sigorta kapsamında olanlar poliçelerce karşılandı.

Öte yandan, haklı ve doğru olarak Devlet de bu hasarlara ilişkin zarar gören kişileri yalnız bırakmadı. Sigortacılıktaki halefiyet ilkesine göre sigorta şirketlerinin rücu hakkı vardır. Bu hasarları ödeyen Devlet’in de rücu hakkı olmalıdır.

15 Temmuz’da darbecilerin silahlarıyla bombalarıyla oluşan maddi ve bedeni hasarlar eğer sigorta şirketleri ve Devlet tarafından ödenmişse, ilgili terör örgütünden, üyelerinden ve bu örgütü oluşturan güçlerden rücu davalarıyla tanzim edilmelidir.

Ödenmemişse bile, zarar görenler adına Devlet, kaybedilen canların ve zarar gören malların hesabını başta darbenin planlayıcısı emperyalist ülkeden sormalıdır.

15 Temmuz gibi darbe girişimlerinde zarar gören mal varlılkarını sigortalamanın yolu Political Violence Insurance (PVI) (Siyasal Şiddet Sigortası) teminatını sigorta poliçesine eklemektir.

Bu teminat reasürans piyasasından sağlanıp sigorta programına eklenebilir. Savaş dilenirse dahil edilir.

Türk genel şartları ile tanzim edilmiş yangın poliçesine ek teminat olarak alınan terör, sabotaj, grev, lokavt, halk hareketleri, kötü niyetli hareketler teminatlarının yanı sıra, lokal piyasadan teminat kapsamına alınması zor isyan, devrim, başkaldırı, ihtilal, darbe ve dilenirse savaş ve iç savaş teminatları siyasal şiddet sigortası ile teminat kapsamına alınabilir.

Bu teminat sigortalının gerek Türkiye’deki gerekse yurt dışındaki yatırımları için sigorta kapsamına alınabilir. Bu yıl başından beri, bazı sigorta şirketleri bu teminatı yangın poliçelerine ek teminat olarak eklediler.

Bu riskin sigorta şirketleri tarafından fakültatif yöntemlerle değil, trete reasüranslarının bir parçası olarak sigorta programlarına eklenmesi daha doğrudur.

Çok gereksiz sigortaları zorunlu hale getirmek yerine; limanlar, madenler, havaalanları, petrokimya tesisleri, barajlar, enerji santralleri gibi kritik yatırımlar için siyasal şiddet sigortasının zorunlu olması bence gerekmektedir.  

Mal varlığının teminat altına alındığı yangın sigortası poliçesinin bağlı olduğu genel koşulların “A.4- Teminat Dışında Kalan Haller” maddesinin ilk fıkrası “4.1- Savaş, her türlü savaş olayları, istila, yabancı düşman hareketleri, çarpışma (Savaş ilan edilmiş olsun olmasın), iç savaş, ihtilal, isyan, ayaklanma ve bunların gerektirdiği inzibati ve askeri hareketler nedeniyle meydana gelen bütün zararlar.” şeklindedir.

Siyasal şiddet teminatının bazı sigorta şirketleri tarafından ek teminat olarak verilmesinin genel koşullara uyumlu olması için Hazine’nin genel şartlarda değişiklik yaparak bu madde genel şartların “A.3- Ek Sözleşme İle Teminat Kapsamına Dahil Edilebilecek Haller ve Kayıplar” maddesi kapsamın alması gerekmektedir. Aksi halde, bazı şirketlerin yangın poliçelerine eklediği siyasal şiddet teminatının işlerliği şaibeli bir durum olacaktır.

Siyasal şiddet (PVI) riskinin gerçekleşmesine müteakip oluşacak iş durması teminatı fakültatif çalışmalarda eklenebilir.

Keza, oluşan bir hasar sonrası komşuluk, kiracı ve malik sorumluluklarını kapsayan yangın mali sorumluluk teminatı da eklenebilir.

Genel şartlarda yapılacak düzenlemelerle, sigorta şirketlerinin paket poliçelerinde siyasal şiddet teminatı veriliyorsa bu riskin gerçekleşmesi sonrası oluşan iş durması, kar kaybı, komşuluk, kiracı ve malik sorumluluklarının da teminat kapsamına alınması sağlanmalıdır.

Siyasi şiddet ve siyasal risk sigortaları isimlerinden dolayı karıştırılabilir. Kapsam olarak hiçbir benzerliği yoktur. Yabancı bir ülkedeki yatırımlarınız için “Political Risk Insurance” (Politik Risk Sigortası / Siyasal Risk Sigortası) yapılabilir.

Bu sigorta CEN diye de adlandırılır. Teminat içeriği Confiscation (El koyma, haciz), Expropriation (Kamulaştırma, ayrıştırma, istimlak), Nationalization (Millileştirme) şeklinde özetlenebilir. Bu sigortaya İş Durması eklenmesi diğer sigortalara göre daha zordur. Ama ekletilmeye çalışılabilir.

CEN’i yurt dışındaki yatırımlarınız için ya da yurt dışındaki yabancı ortaklı yatırımlarda kendi payınıza düşen kısım için alabilirsiniz, ancak Türkiye’deki yatırımlarınız için temin edemezsiniz. Keza, yabancı ortağınız da, Türkiye’deki yatırımlarda sadece kendi payları için bu teminatı alabilir.

Terör ve Siyasal Şiddet (PVI) zaman zaman karıştırılabilir. "Terörizm" ve "siyasi şiddet" arasındaki çizgi bulanık gibi gözükebilir. Sigorta kapsamında ikisinin tanımını aşağıdaki gibi yapabiliriz:
• Terör  sigortası; siyaset, din veya ideoloji amaçlı eylemlerden kaynaklanabilecek fiziksel hasar ve iş kesintilerini teminat altına alır. Türkiye’de yasal mercilerin olayı terör olarak tanımlaması gereklidir.

• Siyasal şiddet sigortası (PVI); savaş, iç savaş, ayaklanma, darbe ve diğer sivil karışıklıklardan kaynaklanabilecek fiziksel hasar ve iş kesintilerini teminat altına alır.

Türk Sigorta Genel Koşullarında; yangın sigorta poliçesine eklenebilen ilgili klozlarda bahsettiğimiz riskler aşağıdaki gibi tanımlanmıştır:

“Grev, Lokavt, Kargaşalık, Halk Hareketleri Klozu:

Yangına sebebiyet vermiş olsun, olmasın; grev, lokavt, iş anlaşmazlığı, kargaşalık veya halk hareketleri sırasında meydana gelen olaylar ve bu olayları önlemek ve etkilerini azaltmak üzere yetkili organlar tarafından yapılan müdahaleler sonucu sigortalı şeylerde doğrudan meydana gelen bütün zararlar teminata ilave edilmiştir. Kloz konusu olaylar sırasında olsa dahi, üretim düşmesi, sigortalı şeylerin kirlenmesi, paslanması, çürümesi kalite kaybı gibi dolaylı zararlar teminat dışındadır.

Kötü Niyetli Hareketler Klozu 

Grev, Lokavt, Kargaşalık, Halk Hareketleri klozunda belirtilen olaylarla ilgili olmaksızın, sigortalı ve sigortalının usul ve füruu dışındaki herhangi bir kimsenin kötü niyetli hareketi ile bu olayları önlemek ve etkilerini azaltmak üzere yetkili organlar tarafından yapılan müdahaleler sonucu sigortalı şeylerde doğrudan meydana gelen yangın ve infilak sonucu hariç bütün zararlar teminata ilave edilmiştir. 

Terör

3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda belirtilen terör eylemleri ve bu eylemlerden doğan sabotaj ile bunları önlemek ve etkilerini azaltmak amacıyla yetkili organlar tarafından yapılan müdahaleler sonucu sigortalı şeylerde meydana gelen zararlar teminata ilave edilmiştir. 

Kloz konusu olayların doğrudan veya dolaylı sonucunda meydana gelse dahi, sigortalı kıymetlerin kısmen veya tamamen kullanılamaz hale gelmesine sebep olacak biyolojik ve/veya kimyasal kirlenme, bulaşma veya zehirlenmeler nedeniyle ortaya çıkacak bütün zararlar teminat kapsamı dışındadır.”

 

Terörsüz, darbesiz, savaşsız günler dilerim…

 


Bu yazı 1124 defa okunmuştur.

YORUMLAR

Henüz Yorum Eklenmemiştir.Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.

YORUM YAZ



FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

GÜNDEMDEN BAŞLIKLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
HABER ARA
SON YORUMLANAN HABERLER
YUKARI